Half januari zijn de meeste goede voornemens alweer verdampt. Niet omdat je te weinig discipline had, maar omdat een voornemen als "meer sporten" of "gezonder eten" nooit ergens over gaat. Daarom wint een heel andere aanpak terrein: de personal curriculum. Geen lijst met dingen die je moet laten, maar een eigen leerplan van dingen die je juist wilt ontdekken.
Het mooie is dat je er op elk moment van het jaar mee kunt beginnen, niet alleen in januari. September werkt eigenlijk nog beter: de zomer is voorbij, de agenda's vullen zich weer, en dat oude schoolgevoel van "een nieuw vak beginnen" ligt toch al om de hoek.
Wat een personal curriculum eigenlijk is
Het idee is simpel. Je stelt jezelf, net als op school, een klein vakkenpakket samen, maar dan volledig naar eigen smaak. De ene maand duik je in de geschiedenis van jazz, de andere maand leer je brood bakken zonder recept, en daarna ga je uitzoeken hoe wijn eigenlijk gemaakt wordt. Geen cijfers, geen diploma, geen deadline die iemand anders heeft bedacht.
De term komt van makers op TikTok die onder hashtags als #JanuaryCurriculum en #augustcurriculum hun eigen "lesrooster" delen. Wat begon als een nichetrend is inmiddels uitgegroeid tot een vaste manier waarop mensen hun jaar indelen, juist omdat het tegenovergestelde belooft van de gebruikelijke voornemens: geen prestatiedruk, wel structuur.
Waarom dit beter beklijft dan een voornemen
Een voornemen is vaak een verbod: minder snoepen, minder scrollen, minder uitstellen. Een curriculum is een uitnodiging: iets nieuws leren omdat het je interesseert. Dat verschil is groter dan het lijkt. Zodra iets voelt als straf, haakt je hoofd af zodra het even tegenzit. Zodra iets voelt als nieuwsgierigheid volgen, houd je het vol, ook als een week minder goed loopt.
Het sluit ook aan bij een bredere beweging tegen constante zelfoptimalisatie. Wij schreven eerder al over waarom de meest productieve mensen bewust minder doen, en een personal curriculum past in diezelfde gedachte: niet elk uur van je dag hoeft productief te zijn om waardevol te zijn. Leren om het leren, zonder dat het meteen een nieuwe prestatie op je lijstje wordt.
Dat mensen structureel blijven leren na hun studietijd is overigens geen nichegedrag. Uit cijfers van het CBS over leven lang ontwikkelen blijkt dat een aanzienlijk deel van de Nederlandse bevolking tussen de 15 en 75 jaar jaarlijks een vorm van scholing of cursus volgt. Een personal curriculum is in feite die statistiek, maar dan losgetrokken van werk en verplichting.
Er zit ook een praktisch voordeel aan een vast thema per periode: je hoeft niet elke dag opnieuw te bedenken waar je aandacht naartoe gaat. Die keuze ligt al vast, en dat scheelt precies het beetje wilskracht waar de meeste voornemens op stuklopen. Onderzoek naar gewoontevorming wijst steeds dezelfde kant op: hoe minder beslissingen iets vergt, hoe groter de kans dat je het volhoudt.
Zo stel je je eigen vakkenpakket samen
Begin klein. Kies één onderwerp waar je al jaren nieuwsgierig naar bent, maar nooit tijd voor maakte. Denk aan iets concreets: de basis van sterrenkunde, hoe je zelf kombucha brouwt, of de geschiedenis van je eigen stad. Geef jezelf daarna vier tot zes weken de tijd om het uit te zoeken.
- Kies één thema per periode. Niet drie tegelijk, dan verwatert je aandacht.
- Verzamel je eigen materiaal. Een podcast, een documentaire, een boek uit de bibliotheek, een YouTube-kanaal van iemand die het echt kan.
- Plan een vast moment. Twintig minuten op zondagochtend werkt beter dan "als ik tijd heb", want dat moment komt zelden.
- Deel het met iemand. Vertel een vriendin wat je aan het leren bent. Het houdt je scherp en levert vaak leuke gesprekken op.
Wil je merken dat je hoofd hierdoor rustiger wordt in plaats van drukker, kijk dan ook naar wat je laat staan. Wij schreven eerder over de voordelen van een digitale detox, en dat raakt precies de kern van deze trend: minder eindeloos scrollen, meer aandacht die je zelf kiest.
Voorbeelden om mee te starten
Geen idee waar te beginnen? Deze onderwerpen duiken vaak op in personal curriculums van anderen, en zijn stuk voor stuk laagdrempelig:
- De basis van een taal die je altijd al wilde spreken, zonder de druk van vloeiend worden
- Hoe wijn, koffie of chocolade eigenlijk gemaakt wordt, inclusief een proeverij als afsluiting
- De geschiedenis van een kunststroming, met een bezoek aan een museum als eindopdracht
- Basisprincipes van fotografie, met je telefoon als enige uitrusting
- Sterrenkunde, met een avond onder een heldere hemel als praktijkles
Het handigste is om je eigen nieuwsgierigheid te structureren zoals je ook je dag structureert. Dat sluit aan bij wat wij schreven over een dopamine menu voor meer energie: door bewust keuzes voor te bereiden, hoef je in het moment niet te kiezen tussen scrollen en iets zinvollers. Het zinvolle ligt al klaar.
Begin deze maand met één klein vak
Je hoeft niet te wachten op 1 januari om hieraan te beginnen. Kies vandaag één onderwerp, zoek een boek, podcast of cursus die erbij past, en reserveer een vast moment in je agenda voor de komende vier weken. Geen cijferlijst, geen druk om vol te houden tot je oud bent, gewoon een maand lang iets leren omdat je het zelf wilt. Mislukt het halverwege, dan begin je volgende maand gewoon aan een ander vak. Dat is precies het punt.